Omdenken tegen eenzaamheid: au-pair voor ouderen

Een betaalbare au-pair moet een wezenlijk verschil gaan maken voor zelfstandig thuiswonende ouderen. Het is een idee dat is ontstaan uit het Friese samenwerkingsinitiatief ‘Sociaal Goud’ van Zorggroep Hof en Hiem, Miks welzijn en NHL Stenden Hogeschool. Projectleider Marleen Suurmeijer en Harrie Dijkstra, manager bij Hof en Hiem Thuiszorg in De Fryske Marren, lichten deze ‘au-pair tegen eenzaamheid’ toe. “We zijn telkens aan het experimenteren.”

Doorbreken eenzaamheid

Doel van de experimenten is om met innovatieve projecten het welzijn van ouderen te bevorderen. Onder de naam ‘Samen Goud’ worden vrijwilligers aan zelfstandig wonende ouderen gekoppeld. Als buddy en nu ook als (buurt) au-pair. “Het project is nog pril,” benadrukt Harrie, “maar boeiend.” Hij ziet het aanboren van innovatieve bronnen van sociale ondersteuning als een maatschappelijke verantwoordelijkheid. “Het sociaal kapitaal in de samenleving is heel ongelijk verdeeld. Lang niet iedereen heeft een mantelzorger of een sociaal netwerk en daar willen we wat aan doen.” Marleen: “Door mensen met elkaar in contact te brengen, werk je aan het doorbreken van eenzaamheid en bied je nieuwe bronnen van sociale ondersteuning.”

Wat doet de au-pair?

De (buurt) au-pair heeft dezelfde functie als een buddy, maar is intensiever aanwezig. Waar een buddy per week vier uur met de oudere optrekt, is een au-pair vijf dagen per week inwonend. Niet om zorg te verlenen, daarvoor zijn zorgprofessionals, maar voor sociale activiteiten. Kop thee drinken, samen schaatsen kijken, boodschappen doen. Ook kan de au-pair initiëren dat de buurman eens wordt uitgenodigd, om zo nieuwe sociale contacten op te bouwen of bestaande contacten te versterken voor een langdurig effect op het sociaal systeem van de deelnemer. De buurt au-pair is eveneens inwonend bij een oudere, maar ondersteunt ook andere mensen in de buurt. Momenteel is de eerste buurt au-pair actief in Sint Nicolaasga, een student Social Work van NHL Stenden Hogeschool.

Wederkerigheid

Sociaal Goud werkt vanuit vier kernwaarden: passie, verbinding, zingeving en wederkerigheid. Ook dat laatste is belangrijk, zegt Harrie: “Voor de student betekent au-pair zijn een heel intensieve leerervaring. Hoe verhoud je je tot elkaar? Wat is privé en welke tijd besteed je samen? Een krachtiger leeromgeving kom je niet tegen” Marleen geeft een voorbeeld uit de buddy-praktijk: “We hadden een man die na het overlijden van zijn vrouw jaren eenzaam was. De huisarts kon weinig betekenen. Toen hij hoorde dat de dochter van zijn buddy graag muziekles zou willen maar wegens financiële redenen niet kon, heeft hij aangeboden gitaarles te geven. Dat kon hij nou net heel goed. En het leuke is, dat deze man zo geactiveerd is, dat hij zich nu zelf als buddy heeft aangemeld en bij een andere man komt.”

Thuiswonende ouderen

Er worden op dit moment zo’n 60 ouderen ondersteund, voornamelijk door buddy’s. Deelnemers hebben zich aangemeld na publiciteit en een oproep van de gemeente. Ook zijn deelnemers binnengekomen via de thuiszorgwerkers van Hof en Hiem of via familie. Deelnemers worden niet op het thema eenzaamheid aangesproken, hoewel veel van hen daar wel mee te maken hebben. Marleen: “In de stuurgroep benoemen we het thema maar met cliënten hebben we het over op zoek zijn naar meer levensgeluk. En dat is het voor hen ook.” Expertise over eenzaamheid wordt ingebracht door Ieta Berghuis, zij is als onderzoeker lid van het Talmalectoraat wonen, zorg en welzijn voor mensen op hoge leeftijd. Ook is contact met huisartsenpraktijken en gebiedsteams.

Omdenken

Het au-pairproject begon met ómdenken, licht projectleider Marleen toe. Waarom zou je au-pairs alleen bij gezinnen met kinderen inzetten? Ook in de ouderenzorg kan de aanwezigheid van een jongere als sociaal contact waardevol zijn. Eerste stap was de doelgroep vertrouwd te maken met de term ‘au-pair’. Want dat is toch vooral iets van de Randstad, zegt Marleen. Het delen van verhalen en ervaringen van het eerste jaar project moet een sneeuwbaleffect veroorzaken en meer ouderen interesseren. Aan de kosten mag het niet liggen; richtlijn is kost en inwoning met 300 euro zakgeld per maand.

Effect

Het effect van de experimenten, onder meer op eenzaamheid, wordt onderzocht. Sociaal Goud moet uitmonden in een sociale onderneming die zelfstandig draait, met een divers aanbod en een ‘laboratoriumfunctie’ voor nieuwe experimenten. Een student van NHL Stenden Hogeschool verricht onderzoek naar een marktstrategie. Sociaal Goud wordt nu mede gefinancierd door de A.S. Talma Stichting. Door de financiering kon snel worden gestart met de eerste projecten en onderzoeken, zegt Marleen. “We werken naar het principe van gaandeweg leren en verbeteren. We zijn telkens aan het experimenteren.” Door een samenwerking met gemeente De Fryske Marren en werkorganisatie Pastiel zijn mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt als buddy aan de slag gegaan. “De eerste resultaten laten zien dat mensen hierdoor sneller aan het werk komen of nadenken om een opleiding in de zorg te gaan volgen”, aldus Marleen. Ze wil graag uitbreiden; er is al interesse getoond vanuit andere gemeenten.

Tip

Zit als organisatie dicht op de matches en blijf verbinding houden met de mensen waarvoor je het doet, is een tip van Marleen. “Zowel buddy als oudere weten ons te vinden; we krijgen de verhalen te horen. Ook als er dingen zijn waar ze tegen aanlopen of als verwachtingen niet met de praktijk overeenkomen. We kunnen snel handelen als een match niet klopt.” Daarnaast worden ook feesten georganiseerd voor buddy’s, au-pairs en cliënten. Dat zijn goede gelegenheden om elkaar te leren kennen. Harrie: “Het belangrijkste doel is dat de buddy’s, au-pairs en andere innovatieve sociale bronnen gaan leiden tot het opbouwen en versterken van de sociale netwerken van ouderen.”

Meer informatie

Kijk op www.sociaalgoud.nl of neem contact op met projectleider Marleen Suurmeijer via info@sociaalgoud.nl of 06 31671589.

Jouw gedachten en tips?

Wat vind jij van deze nieuwe manier om ouderen thuis te ondersteunen? We verheugen ons over reacties!