CareClowns bezorgen mensen met dementie geluksmoment

Met een lach en improvisatie proberen CareClowns de eenzaamheid van ouderen met dementie te verzachten en ze weer even in het nu te laten zijn. Petra Davidse schakelt als medewerker welzijn van Verpleegcentrum Buitenrust in Middelburg CareClowns in. “Die rode clownsneus én hun professionaliteit. Daar bereiken ze echt al die ouderen mee, in wat voor stadium van dementie ze ook zitten.”

Weer even in het nu

Stichting CareClowns is een initiatief van Stichting CliniClowns. CareClowns gaan in duo’s op bezoek bij mensen met dementie in zorginstellingen. Wel in aparte, kleurige kleding en een rode neus, maar niet of nauwelijks geschminkt. Ze geven geen voorstelling maar brengen bezoekjes aan bewoners op hun afdeling en nodigen onbevangen uit tot contact, interactie en vrolijkheid. Om met een lach en improvisatie te proberen de eenzaamheid van die bewoners te verzachten en ze weer even in het nu te laten zijn.

Zonder toeters en bellen

Petra laat als activiteitenbegeleider al een jaar of drie CareClowns bij haar verpleeghuis over de vloer komen. “Twee keer per jaar komen er twee een hele dag op bezoek. Ze komen dan zonder toeters en bellen binnen en schuiven heel subtiel en voorzichtig aan bij de dingen van de dag. We hebben zes afdelingen met elk acht bewoners met dementie. Tijdens zo’n dag geven de clowns aandacht aan alle 48 bewoners en weten ze die stuk voor stuk in hun isolement te bereiken, zelfs die diep dement zijn.”

Product precies op maat

CareClowns bieden volgens Petra een product precies op maat, juist voor mensen met dementie. “Bij een groepsactiviteit zakken er altijd wel een paar bewoners weg, vallen in slaap, gewoon omdat je ze met die activiteit niet direct zelf aanspreekt of prikkelt. CareClowns lukt het door hun individuele benadering wel contact te maken met iedereen. Het knappe vind ik dat ze daar nauwelijks iets voor nodig hebben. Een muziekje, een liedje, soms iets wat toevallig op tafel ligt. Dat gebruiken ze dan, met hun lijf of een uitdrukking op hun gezicht. En ze kijken heel goed naar iedere bewoner zelf, spiegelen wat die doet. En dan gebeurt het gewoon. Heel bijzonder.”

Als verzorger er niet bij gaan staan

Voor een bezoek van de CareClowns herinnert Petra haar zorgcollega’s eraan dat het geen optreden is. “Daar ben ik wel streng op. Ze komen echt alleen voor de bewoners, op zoek naar dat moment van contact, wat er soms maar heel kort is. Als verzorger moet je daar niet als een pilaar bij gaan staan, ik zelf ook niet. Dus we proberen zoveel mogelijk op de achtergrond te blijven. Tenzij een bewoner bijvoorbeeld naar de wc moet, want die dingen gaan natuurlijk gewoon door. Zo komen de mooiste dingen op gang, beleeft iedere bewoner een geluksmoment.”

Blanco de afdeling op

Petra legt ook uit dat bij een bezoek van CareClowns de bewoners niet klaar zitten. “Juist niet, want dan schep je verwachtingen en komen de clowns niet tot hun recht. Juist door ze blanco de afdeling op te laten gaan, krijg je dat spontane, die verwondering.” Bij bewoners die in hun eigen kamer zitten of in bed liggen, gaan de clowns zelf naar binnen: “Dan gluren ze eerst met een lach en een voorzichtig ‘hallo’ om het hoekje. Soms krijgen ze dan al gelijk een glimlach terug.” Sommige bewoners reageren alleen nog op aanraking. Petra herinnert zich hoe een clown de wang aaide van een vrouw in het laatste stadium van dementie en zij haar hoofd dichter naar zijn hand bewoog: ”Een heel mooi stil moment, alsof ze kopjes gaf aan die hand.”

Een beetje speling in de tijd is goed

Voor de clowns is het hard werken om te zorgen dat ze aan het einde van de dag alle 48 bewoners hebben gezien. Petra: “Daarom hebben we ook de keuze gemaakt om de clowns op zo’n dag niet ook nog bij onze andere bewoners langs te laten gaan. Dan zouden we de tijd dat de clowns er zijn nog dunner moeten uitsmeren. Bovendien is het goed dat ze wat speling hebben want precies zeggen hoelang ze op iedere afdeling bezig zijn gaat niet. We willen niet dat ze mensen overslaan en een contact met een bewoner afbreken omdat het tijd is voor een volgende afdeling kan natuurlijk ook niet. Dan schiet je je doel volledig voorbij.”

Advies: probeer het ook een keer

Petra benadrukt dat als de clowns aan het eind van de dag weer vertrekken, het niet zo is dat op de afdelingen de bewoners er weer allemaal vrolijk bij zitten: “Dat zou betekenen dat mensen met een behoorlijke geheugenstoornis het zich nog kunnen herinneren. Dat is dus niet zo. Het effect van zo’n bezoek zit ‘m echt in het moment. Als de clowns er zijn. Dan is het fantastisch om te zien wat ze er gevoelsmatig nog uit krijgen bij die bewoners. Ze bereiken ze echt allemaal. Met andere interventies, zoals breien, muziek maken, zingen en bewegen, kunnen we daar niet tegenop. Dan zijn er altijd wel bewoners die niet meedoen. Daarom is mijn advies aan verpleegcentra die nog niet met CareClowns werken het in ieder geval ook een keer te proberen. Want zo’n geluksmomentje gun ik ieder mens met dementie.”

Meer informatie

Lees hier meer over CareClowns. Hier lees je CareClowns’ informatie over het effect op de doelgroep. Mia Langendijk van CareClowns staat je graag te woord via 033-4698064 of planning@careclowns.nl. Heb je een vraag voor Petra Davidse? Mail haar op welzijn-br@zorgstroom.nl.

Achtergrond Verpleegcentrum Buitenrust

Verpleegcentrum Buitenrust in Middelburg is onderdeel van Zorgstroom. Zorgstroom zet heel bewust in op een groot programma waarmee de kwaliteit van leven van de bewoners op een hoog peil blijft of juist komt. Behalve goede zorg heeft Zorgstroom aandacht voor het leven van de bewoners. Humor en een goed welbevinden past daar helemaal bij.

Jouw ervaring?

Hoe heb jij aandacht voor eenzaamheid onder cliënten of bewoners? We zijn erg benieuwd! Laat het hieronder weten, of stuur een mailtje aan info@zorgtegeneenzaamheid.nl als we je mogen interviewen over dit onderwerp.