Dansvoorstelling over eenzaamheid brengt verbinding tot stand

De dansvoorstelling ‘Wachten op visite’ maakt eenzaamheid bespreekbaar. Bij zowel de ervaringsdeskundigen die de voorstelling maken als bij de cliënten van zorg- en welzijnsinstellingen waar de voorstelling speelde. Initiatiefnemer en choreografe Marlien Seinstra van DeDansDivisie vertelt over dit bijzondere project en de waarde van kunst inzetten in de zorg.

Gesprek

“Met mooie muziek werden de toeschouwers ontroerd en opgevrolijkt. Er werd gelachen en gehuild, na afloop van de voorstelling ontstond een gesprek tussen de deelnemers en het publiek. Opvallend was hoeveel bezoekers mee konden praten over eenzaamheid. Misschien kwam de mooiste uitspraak wel van een van onze cliënten: ‘Herstellen doe je niet zelf, maar samen.’ Waarop een groot applaus volgde.”

Deze reactie kreeg Marlien van de Friese ggz-instelling Mind UP na de voorstelling voor cliënten op 13 februari dit jaar. Want waar in de voorstelling de dansers hun verhaal vertellen, doen mensen uit het publiek dat na de voorstelling als er onder begeleiding van een professional een nagesprek plaatsvindt om ervaringen omtrent eenzaamheid uit te wisselen.

‘Eenzame’ dansers

Begin dit jaar toerde DeDansDivisie met ‘Wachten op visite’ langs zorginstellingen en andere maatschappelijke organisaties in Friesland. De dansers zijn allen ervaringsdeskundigen, die driekwart jaar aan de voorstelling hebben gewerkt. Zij reageerden op een oproep voor ‘eenzame’ dansers. Dat resulteerde in 19 mensen van 18 tot 73 jaar, die allemaal met eenzaamheid te maken hebben of hebben gehad. “Het is een meerwaarde voor het publiek dat dit niet acteurs zijn die een verhaal vertellen.”

Zich uitspreken

Iemand die eenzaam is, spreekt hier liever niet over, of geeft dit niet graag toe. Met het ontwikkelen van de voorstelling wilde DeDansDivisie eenzaamheid op de kaart zetten en het onderwerp bespreekbaar maken. Marlien: “Dat is heel belangrijk, anders blijft het verborgen. Een van mijn spelers zei: er heerst een negatief beeld rond eenzaamheid. Je denkt aan ouderdom, geen baan hebben, een slechte levensstijl. Daarom praat je er niet over. Maar een groot deel van mijn spelers had een baan en ze waren van alle leeftijden.”

Minder eenzaam

Of deelnemers of publiek zich door de voorstelling daadwerkelijk minder eenzaam zijn gaan voelen, kan Marlien nog niet met zekerheid zeggen. Onderzoek naar hoe deelnemers het project hebben ervaren, loopt nog. “In het onderzoek zitten vier toetsingsmomenten: voor, tijdens, na de voorstelling en er komt nog een laatste. Het repetitieproces heeft vooral gebracht dat deelnemers hun verhaal kwijt konden, onderling met mensen die ook weten wat eenzaamheid is. Het was bespreekbaar: hoe voel je je, hoe ga je ermee om, welke stappen zet je? Eenzaamheid heeft erg te maken met een laag zelfbeeld. Op het podium staan werkt dan heel goed. Ik zag mensen tijdens de tour groeien.”

Effect op publiek

Marlien vindt het van belang dat instellingen waar de voorstellingen speelt, stimuleren dat zorgverleners aanwezig zijn. “Wat wij doen is het onderwerp naar voren brengen in de hoop dat zorginstellingen het verder met de cliënten oppakken. Het helpt dat zij dan in het publiek zitten en horen wat er gezegd wordt.” Dat is de investering die DeDansVisite van de instellingen vroeg; naast natuurlijk ruimt en uitnodigingen. Verder regelde DeDansVisite alles rondom de voorstelling.

Kosten

Hoewel Marlien veel enthousiaste reacties kreeg van instellingen in Friesland, kwam het uiteindelijk tot minder voorstellingen dan ze gehoopt had – zes in totaal. Dat lag aan de kosten, 1.750 euro. Marlien: “Je merkt dan dat zorginstellingen nog niet gewend zijn geld te besteden aan dit soort projecten. Voor een avondvullend theaterprogramma is dat op zich een schijntje. We komen met twintig man, techniek, geluid, decor. Dat kan dankzij subsidie. Maar voor instellingen is het een struikelblok.” Wachten op visite werd mede mogelijk gemaakt door fondsen, de gemeente Leeuwarden en de provincie Friesland. Daardoor was deelname voor ervaringsdeskundigen kosteloos.

Zet kunst in

Marlien ziet een grote meerwaarde in de inzet van kunstzinnige activiteiten in zorg en welzijn. “Je spreekt mensen aan op wat ze wel kunnen. Het is een andere manier om aan de positieve gezondheid te werken. Danstheater past daar perfect in, het raakt alles: bewegen, zelfwaarde, sociale contacten. Kunst prikkelt de creativiteit en opent iets bij mensen.”

Vervolg

Het project Wachten op visite is afgerond. Er waren onder meer voorstellingen georganiseerd met het sociaal wijkteam van Leeuwarden, dat ouderen met weinig contacten persoonlijk heeft uitgenodigd en eentje voor ambtenaren van de gemeente. Misschien komt er nog een reprise, want voor in de Week tegen Eenzaamheid kreeg Marlien alweer nieuwe aanvragen. Er is een volgende voorstelling in de maak over rouw. Ook wordt er gedanst ‘op recept’ met parkinsonpatiënten.

Meer informatie

Voor meer informatie over DeDansDivisie kijk op de website of neem contact op met Marlien Seinstra: 06-23262642. Voor algemene vragen over de inzet van kunst en cultuur rond het thema eenzaamheid kun je contact opnemen met het LKCA via Finn Minke, specialist cultuurparticipatie: 30-711 5139 of finnminke@lkca.nl.

Wat denk jij?

Geloof jij ook in de inzet van kunst en cultuur bij een thema als eenzaamheid? Wat denk jij? We lezen graag reacties hieronder!