Eenzaamheid, het belang van een goed gesprek

Het is Week tegen Eenzaamheid. Een week lang is er in het hele land speciale aandacht voor eenzaamheid. Als zorgverlener kom je, waarschijnlijk, dagelijks eenzaamheid tegen. Misschien heb je het erover met cliënten. In dit artikel aandacht voor het hebben van een goed gesprek. Want dat is ook belangrijk bij het thema eenzaamheid.

In de zorg communiceer je bijna de hele dag. Je hebt een praatje met je cliënt tijdens het wassen, je spreekt een familielid, je ontmoet een collega of je overlegt met de fysiotherapeut. Soms – of vaker – heb je een gesprek over eenzaamheid. Dan gaat het meestal om een serieus gesprek. Het is dan belangrijk een ‘goed gesprek’ te voeren. Maar wat is een goed gesprek eigenlijk?

Brochure Goed in gesprek

Een handig hulpmiddel in het gesprek met cliënten of bewoners is de twee jaar geleden verschenen brochure Goed in gesprek, communiceren in de langdurige zorg (Download hier de pdf) van Vilans en Zorg voor beter, waar de informatie uit dit artikel op gebaseerd is. Op www.zorgvoorbeter.nl/communiceren is veel van het materiaal digitaal beschikbaar.

De brochure gaat onder andere in op hoe je een goed gesprek voert, actief luistert en regie over het gesprek houdt. Een aanrader!

Kenmerken van een goed gesprek

Bij een goed gesprek wil je werkelijk weten wat de ander bezighoudt. Je wilt de ander beter leren kennen en begrijpen, zonder gelijk tot een afspraak of oplossing te komen. Een goed gesprek voldoet aan een aantal kenmerken. Een goed gesprek heb je als je:

  • de tijd neemt (en we weten, die is schaars in het werkveld)
  • contact maakt en actief luistert
  • respect toont voor het standpunt van de ander
  • je kunt verplaatsen in het standpunt van de ander
  • je oordeel kunt uitstellen en je mening en aanname even thuis laat
  • uitgaat van gelijkwaardigheid
  • zorgt voor ‘tweerichtingsverkeer’
  • kunt zeggen wat je op je hart hebt
  • niet denkt tegen anderen (geen ‘ja, maar…’) maar samen denkt (‘ja, en…’)
  • niet zoekt naar een beslissing of oplossing
  • het contact verdiept en meer begrip kweekt
  • bewust bent van je lichaamshouding, je lichaamstaal
  • je bewust bent van je positie, je rol
  • rekening houdt met de privacy van de ander

Een goed gesprek kost waarschijnlijk meer tijd en moeite, het levert ook veel op.

Een goed gesprek zorgt onder meer voor:

  • meer contact en aandacht
  • meer wederzijds begrip (omdat je elkaar beter kent)
  • meer tevreden cliënten en familie (want ze voelen zich gehoord)
  • prettigere samenwerking (want er zijn minder irritaties en misverstanden)
  • meer werkplezier en trots op je werk
  • verantwoorde zorg met een ‘menselijke maat’
  • beter imago van je organisatie

Eenzaamheid

Eenzaamheid is geen makkelijk thema om over te praten. Het taboe is hardnekkig. Bovendien kan het je als zorgverlener ook raken. Of er kan een heel verhaal komen, waar je geen tijd voor hebt. Daarin moet je grenzen stellen. Maar erover praten is een belangrijke stap naar het verminderen of oplossen van eenzaamheid, en mogelijk ermee samenhangende gezondheidsklachten.

Tip: neem de tijd, maar gedoseerd

“Heb ik die dan?”, zullen veel zorgverleners meteen denken als het over tijd gaat. Kun je onder tijdsdruk wel ingaan op een thema als eenzaamheid? Een tip uit de praktijk van wijkverpleegkundige Tom Verreussel is: een complex thema als eenzaamheid hoeft niet in één bezoek besproken of zelfs opgelost te zijn. Je kunt het thema aanraken en enkele vragen stellen om over na te denken of ter verdieping, waar je bij het volgende bezoek op terugkomt. Stel bijvoorbeeld vragen over in hoeverre iemand zich eenzaam voelt en wat iemands verwachtingen van de situatie zijn. Vanuit dat contact kun je laten merken dat je aandacht hebt. Knip het in stukjes en maak het gedoseerd bespreekbaar – goed voor de cliënt én jezelf

Meer informatie

‘Goed in Gesprek, communiceren in de langdurige zorg’ is een bewerking van de manual behorend bij het e-learningprogramma Goed in Gesprek. Het gaat in deze uitgave over communicatie in dagelijkse contacten van mens tot mens en het komen tot goede gesprekken in de zorg.

Jouw ervaringen

Hoe ga jij het gesprek over eenzaamheid aan met cliënten of bewoners? We zijn erg benieuwd! Laat het hieronder weten, of stuur een mailtje aan info@zorgtegeneenzaamheid.nl als we je mogen interviewen over dit onderwerp.