Hoe willen ouderen dat we het gesprek over eenzaamheid aangaan?

Hoe willen ouderen dat we het gesprek over eenzaamheid aangaan? Die vraag stelde student Toegepaste Gerontologie Pascalle van der Hoek zich. Ze merkte dat veel professionals maar ook vrijwilligers in zorg & welzijn ermee worstelen. Bij haar stageorganisatie deed ze onderzoek. Uit de interviews met 65-plussers kwam een lijst do’s en don’ts.

Twaalf ouderen

Pascalle sprak met twaalf 65-plussers, van wie ze van tevoren niet wist of ze zich eenzaam voelen. Dat weet je als sociaal werker of zorgverlener tenslotte ook niet van je cliënt.

Eenzaamheid is complex

Pascalle: “Wat me opviel aan de gesprekken die ik met ouderen heb gevoerd, is dat ouderen verschillende gedachtes hebben over eenzaamheid. Zelf vinden ze het een complex thema waarbij er meerdere emoties naar voren komen.”

Nooit over nagedacht

Schaamte en taboe maken het lastig om over eenzaamheidsgevoelens te praten. Maar er zijn ook ouderen die zich er makkelijk over uiten, merkte Pascalle: “Zij konden goed aangeven wat ze denken dat wel of niet werkt om eenzaamheid tegen te gaan. Ik heb ook gemerkt dat veel mensen geen idee hebben, omdat ze simpelweg nooit hebben nagedacht over wat kan helpen.”

Quotes van geïnterviewde 65-plussers

“Je gaat naar buiten, maakt een praatje maar je komt toch weer terug hier. De voordeur gaat dicht en je ziet niemand meer.” (Vrouw, 74 jaar)

“Je wordt eigenlijk opgesloten.” (Man, 83 jaar)

Do’s en don’ts gesprek

Weten hoe je erover moet beginnen is dé beginstap van een gesprek. Helpen deze knelpunten en succesfactoren je op weg?

Do’s

Don’ts

  • Afspraak maken
  • Afspraak niet onder de noemer eenzaamheid maken
  • Open vragen stellen
  • Vragen stellen over: kinderen, interesses, omgeving en netwerk
  • Afspraak kan niet plaatsvinden wanneer een 65-plusser dit niet wil vanwege privacy
  • Houd rekening met knelpunten zoals: taboe, schaamte, persoonlijke belemmering en met sociaal wenselijke antwoorden
  • Probeer het woord eenzaamheid zo lang mogelijk te vermijden
  • Gebruik bemoedigende woorden
  • Beter luisteren
  • Mensen aankijken
  • Reactie van de ander in de gaten houden
  • Gebruik niet het woord ‘moeten’ en ben niet opdringerig
  • Zeg geen dingen die je niet kan waarmaken

Gespreksmodel

Volgende stap is het ontwikkelen van een gespreksmodel voor het bespreekbaar maken van eenzaamheid.

Symposium

“Het zijn ook de kleine dingen. Als iemand al drie weekenden op rij niets gedaan heeft, vraag ik: wat vindt u daarvan?”. De opmerking komt van een wijkverpleegkundige tijdens Pascalles workshop 27 september jl. op het Symposium Eenzaamheid in Eindhoven. Hier vind je het verslag.

Meer informatie

Dit artikel is gebaseerd op Pascalle van der Hoeks blog op Samentegeneenzaamheid.nl over haar onderzoek. Ook dr. Eric Schoenmakers schreef recent over dit onderwerp, met als achtergrond een verwerkingsmodel voor omgaan met eenzaamheid. In dit artikel bespraken we de Brochure Goed in gesprek van Vilans en Zorg voor beter over gespreksvoering algemeen. Een handig middel om eenzaamheid te signaleren is deze Signaleringskaart Eenzaamheid.

Jouw tips?

Heb je meer do’s en don’t uit jouw praktijk? We zijn erg benieuwd. Deel ze hieronder!