Van brainstorm tot actie: meer aandacht voor eenzaamheid bij bewoners

Samen uit eten gaan, meer ontmoeting tussen bewoners stimuleren, meer persoonlijk contact met verzorgenden en structureel aandacht voor eenzaamheid in het mdo. Dit zijn enkele activiteiten van Korsakovcentrum Slingedael van de Leliezorggroep in Rotterdam om eenzaamheid bij bewoners te verminderen. Erik Oudman, psycholoog en Kristien Bortels, geestelijk verzorger, zijn sinds vorig jaar een eenzaamheidsproject gestart samen met verzorgenden en alle behandelaren. Lees hier hun ervaringen; zou dit ook iets voor jouw organisatie of afdeling zijn?

Korsakov

Slingedael is een centrum voor mensen met het Korsakovsyndroom. Dit syndroom ontstaat door vitaminetekort, meestal door te weinig gevarieerd eten bij chronisch alcoholgebruik. Het leidt tot grote problemen met het geheugen en het gedrag van mensen. In Slingedael wonen 105 mensen, verdeeld over 14 woongroepen.

Nooit bezoek

In de loop van hun leven en als gevolg van hun ziekteproces hebben de bewoners van Slingedael de contacten van vroeger met familie en vrienden verloren. Een aanzienlijk deel van de bewoners krijgt nooit bezoek. Anderen hebben meestal een zeer beperkt sociaal netwerk en hooguit een enkeling die naar hen omziet. Veel bewoners verlangen terug naar hun oude leven, maar dat is moeilijk in te vullen door hun beperkingen.

Wat zou je zelf willen?

Slingedael wil meer aansluiten bij de wensen van de bewoners. Daarom is vanaf 2014 via brainstormsessies in kleine groepjes met alle medewerkers antwoord gezocht op de vraag: wat zou je zelf willen als je hier woont? Eenzaamheidsklachten kwamen daarbij vaak naar voren: mensen zijn door omstandigheden gedwongen in Slingedael te wonen, hebben hun mede-bewoners niet zelf uitgezocht en veel rollen en functies uit hun vorige, dagelijkse leven zijn kwijtgeraakt. Mensen zijn vaak alleen nog ‘bewoner van een instelling’.

Nieuwe activiteiten

Sinds de brainstormsessies hebben medewerkers van Slingedael nieuwe activiteiten ontwikkeld:

  • sommige woongroepen gaan systematisch elke maand een keer uit-eten met elkaar; hierdoor zijn bewoners ook regelmatig in een andere omgeving en in een andere rol: tafelgenoten van mensen die samen uitgaan naar een restaurant;
  • er vinden vaker gezamenlijke lunches en diners in het restaurant plaats in plaats van alleen in de eigen woongroep; hierdoor komen bewoners makkelijker met andere bewoners in contact;
  • er is een buddytraject: verzorgers van Slingedael kijken, buiten de dagelijkse zorg en ondersteuning, om naar één bewoner die niet op de eigen afdeling woont. De verzorgenden krijgen eens per maand of per twee weken de tijd om een-op-een met een bewoner contact te hebben. Zodat er gelegenheid is om te vragen hoe het met iemand gaat en om samen wat te doen, bijvoorbeeld een visje eten of samen naar de haven;
  • mdo: in het multidisciplinair overleg staat ‘eenzaamheid’ standaard als gespreksonderwerp op de agenda. Als de indruk ontstaat dat eenzaamheid een probleem is bij een bewoner en de bewoner geeft dit zelf ook aan, dan worden concrete acties bedacht en uitgevoerd. Zo is er nu iemand die vroeger veel gedanst heeft en die de sociale contacten bij het dansen mist. Een mdo-deelnemer zoekt nu uit wat mogelijk is en brengt dit terug in het Mdo, zodat alle betrokken verzorgers en behandelaars hier bewust van zijn en de wens zo mogelijk kan worden uitgevoerd.

Effect

Het kernprobleem bij bewoners kan niet worden opgelost, toch leert de ervaring van Erik dat hier wel iets aan gedaan kan worden. De maaltijden worden unaniem positief beoordeeld door bewoners. Hoewel hun geheugen vaak slecht is, komen bewoners nu vaak terug op het etentje van een week geleden en noemen ze daarbij vooral de sociale aspecten, zoals meer gezelligheid met de groep en de mensen van de afdeling. Ook het buddytraject werkt bij bewoners positief. Vooral de kluizenaarachtige types blijken nét wat meer te vertellen dan ze anders doen. Daardoor delen zij meer persoonlijke informatie en ontstaat beter sociaal contact.

Tips en trucs

Erik heeft een paar tips voor professionals bij andere instellingen die het thema ‘eenzaamheid’ bij bewoners herkennen en hier aandacht aan willen besteden. Het werkt goed om als centrale vraag te stellen: stel dat je hier zelf woont, wat zouden dan dingen zijn die eenzaamheid draaglijker kunnen maken of verminderen? Zijn ervaring is dat het goed werkt om in kleine groepjes van drie of vier mensen te brainstormen over nieuwe activiteiten. Zo’n kleine groep richt zich meer op de praktijk, helemaal als de vraag wordt gesteld: ben je bereid de eerste stap te zetten om de nieuwe ideeën uit te voeren? Ook belangrijk: denk in kleine oplossingen, niet in groot en langdurig beleid. En besef dat niet alle ideeën succesvol hoeven te zijn; ook bij Slingedael is niet alles gelukt. Maar juist omdat het om kleine oplossingen gaat, is het makkelijker ermee te stoppen en nieuwe te bedenken.

Vraag het Erik

Wil je meer weten over het eenzaamheidsproject bij Slingedael? Neem gerust contact op met Erik Oudman via 010-2931555 of e.oudman@leliezorggroep.nl.

Jouw ervaringen

Heb jij ook ervaringen met activiteiten om eenzaamheid bij bewoners en cliënten te verminderen? Deel ze hieronder, zodat ook anderen er hun voordeel mee kunnen doen.