Het gesprek over eenzaamheid aangaan kun je leren

Veel sociale professionals ervaren schroom of weerstand om eenzaamheid bij cliënten bespreekbaar te maken. Ze zijn bang om te stigmatiseren, hebben het gevoel verantwoordelijk te worden voor de oplossing en voelen persoonlijke weerstand tegen mensen die klagen of klampen. Daarom heeft Movisie de training Verbinden met eenzaamheid, omgaan met eigen schroom en weerstand ontwikkeld, ook beschikbaar als train-de-trainer. Deelnemers krijgen handvatten om het contact aan te gaan en om te gaan met gevoelens die schroom of handelingsverlegenheid oproepen.

Pilot

Rob Blokzijl is ambulant begeleider in het Schaaperhuis van HVO-Querido in Amsterdam. Hij nam vorig jaar deel aan de pilot van de train-de-trainer. Eenzaamheid was binnen het Schaaperhuis al langer een aandachtspunt, maar niemand wist goed wat ze ermee aan moesten. Blokzijl: “En dan werd het maar snel aan de kant geschoven. Op die manier wordt het natuurlijk lastig om een probleem bespreekbaar te maken. Ik wilde er meer over weten, en ben daarom de training gaan doen.” Blokzijl werkt met ggz-cliënten en krijgt hen onder zijn hoede als ze zelfstandig gaan wonen, een moment in hun leven dat eenzaamheid acuut op de loer ligt.

Blokkades doorbreken

De training zoomt in op drie vragen: wat is eenzaamheid en waarom is het een taboe, hoe verhoudt de professional zich zelf tot eenzaamheid, en hoe maak je op een gelijkwaardige manier contact met de cliënt over dit onderwerp? Het gaat erom de eigen schroom en weerstand te herkennen en die blokkade te doorbreken – iets wat ook bij andere onderwerpen van pas kan komen, want het komt niet alleen voor als het over eenzaamheid gaat, benadrukt Blokzijl. “Soms moet je het hebben over druggebruik, of seks. Daar kun je ook weerstand tegen hebben. En sommige hulpverleners willen helemaal niets over zichzelf vertellen. Die vragen de cliënt het hemd van zijn lijf over zijn relaties. Maar als de cliënt dan vraagt: ‘En jij, ben je getrouwd?’, dan slaan ze in paniek.”

Inmiddels heeft Blokzijl een aantal trainingen binnen zijn organisatie uitgevoerd. Zelf praat Blokzijl vrij makkelijk over eenzaamheid, maar tijdens de training bleek dat dat voor veel van zijn collega’s anders ligt. “In een groep van tien begeleiders die ik heb getraind, hadden zeven mensen een blokkade. Ze vonden het moeilijk om over eenzaamheid te beginnen. Omdat ze zichzelf misschien ook wel eens eenzaam voelen, of omdat ze bang zijn om mensen te beledigen.”

Verbinding met eigen schroom

Om daar beter mee om te gaan wordt in de training aandacht besteed aan de verbinding met de eigen schroom en weerstand. Dit wordt gedaan door zicht te krijgen op eigen belemmerende gedachten en deze om te zetten naar helpende gedachten. Bedoeling is het eigen gevoel van schroom en/of weerstand te erkennen. Als dat gevoel er mag zijn, ontstaat ook een opening om de verbinding met gevoelens van eenzaamheid van de ander te maken en de ander in dat gevoel te erkennen. Zoals het in de training staat: zorgen voor de ander is eerst zorgen voor jezelf. Dan pas heb je ruimte om de gevoelens en behoeftes van de ander te erkennen.

Met de in de training gebruikte methode om een blokkade te doorbreken, heeft Blokzijl persoonlijk minder. “Je moet aangeven waar je de eenzaamheid in je lichaam voelt en daar naartoe ademen. Voor mij hoeft dat niet, maar een heleboel mensen vonden het geweldig. En je moet doen wat voor jou helpt natuurlijk, dat zeg ik ook altijd tegen mijn cliënten.”

Verder kijken dan je doelgroep

Wat heeft Blokzijl vooral geleerd van de training? “Dat je verder moet kijken dan je eigen doelgroep. En niet alles onder één containerbegrip eenzaamheid gooien, maar iedere cliënt individueel bekijken. Eenzaamheid kan het begin zijn van een ernstige psychische problematiek. Eenzaamheid is eigenlijk al een psychisch probleem.”

Zelf trainer worden

Movisie stelt op haar website materialen beschikbaar, waarmee je zelf de training Verbinden met eenzaamheid kunt uitvoeren. In het handboek vind je de informatie die je nodig hebt om de training voor te bereiden en te geven. Het handboek bevat ook hand-outs en werkbladen. Voor de training zijn ook een flyer en power point presentatie te downloaden. De training kan in zo’n 3,5 uur gegeven worden.

Als je meer ondersteuning of verdieping wilt voor het geven van deze training, is er de mogelijkheid om een train-de-trainer cursus te volgen. Hierin oefen je met het geven van de training en ontvang je feedback van een trainer van Movisie.

Meer informatie

Lees meer over de train-de-trainer Verbinden met eenzaamheid op de website van Movisie. Je kunt ook contact opnemen met Maryse den Hollander van Movisie via m.denhollander@movisie.nl of 06-55440546. Een interview over het bespreekbaar maken van eenzaamheid met Rob Blokzijl vind je op de website Samentegeneenzaamheid.nl: ‘Als je de hond op het balkon uitlaat, kom je nog nergens’. Dit is de website van HVO Querido.

Wat vind jij?

Herken je het dat het moeilijk is eenzaamheid bespreekbaar te maken? Of heb je er zelf bepaalde technieken voor? We zijn benieuwd ervan te horen. Deel het hieronder!