Hoe staat het met de participatie van ouderen en mensen met een beperking?

Participatie kan zorgen voor een vermindering van eenzaamheid. Zo geven mensen die vrijwilligerswerk doen aan dat zij daardoor minder eenzaam zijn geworden. Echter, eenzaamheid kan ook een barrière vormen voor participatie. Eenzame mensen ondernemen minder activiteiten dan mensen die niet eenzaam zijn en ervaren belemmeringen om de deur uit te gaan.

Dat is te lezen in de 16 mei uitgekomen Participatiemonitor 2008-2016 van Nivel, onderzoeksinstituut voor de gezondheidszorg. In dit artikel lichten we een paar resultaten van het onderzoek uit.

Participatiemonitor: veel lukt

In de participatiemonitor staan drie groepen centraal:

  • Mensen met een lichamelijke beperking
  • Mensen met een verstandelijke beperking
  • Ouderen

Nivel ziet dat veel mensen met een beperking en ouderen in staat zijn om op allerlei gebieden actief deel te nemen aan de samenleving. De participatie van met name mensen met een ernstige lichamelijke beperking en mensen met een verstandelijke beperking blijft achter in vergelijking met de algemene bevolking op het gebied van werk, sociale contacten en activiteiten in de vrije tijd.

Mensen met een ernstige lichamelijke beperking

Over één groep geeft de monitor al jaren hetzelfde beeld: mensen met een ernstige lichamelijke beperking doen het minst mee op het gebied van werk, sociale contacten en activiteiten in de vrije tijd. Zes op de tien wil vaker ergens naar toe en een derde geeft aan onvoldoende sociale contacten te hebben. 22% voelt zich sterk eenzaam; nog eens 45% matig eenzaam. Bij mensen met een lichte lichamelijke beperking zijn de verschillen met de algemene bevolking minder groot.

Mensen met een lichamelijk beperking met een hoog opleidingsniveau of mensen die deel uitmaken van een meerpersoonshuishouden voelen zich minder vaak sterk eenzaam dan mensen met een lager opleidingsniveau en mensen die alleen wonen.

Mensen met een verstandelijke beperking

Het kan voor mensen met een verstandelijke beperking lastig zijn om contacten te onderhouden. Voor mensen met een verstandelijke beperking is familie de voornaamste bron van contact. Bij activiteiten in hun vrije tijd krijgen mensen met een lichte of matige verstandelijke beperking het vaakst ondersteuning van partner en/of familie en daarna van begeleiders vanuit een zorgorganisatie.

Bij deze groep is er een opvallend verschil in het gebruik van internet bij leeftijdsgroepen. Bij mensen in de leeftijd van 15 tot 39 jaar maakt 83% wel eens gebruik van internet; bij mensen van 65 jaar en ouder is dit 11%. Mensen met een matige verstandelijke beperking gebruiken minder vaak internet dan mensen met een lichte verstandelijke beperking.

Ouderen

In de participatiemonitor zegt 10% van de ouderen zich sterk eenzaam te voelen. Dit komt overeen met cijfers uit andere onderzoeken, al stijgt daar bij 85-plussers het cijfer hard (15%) . Maar aan de participatiemonitor doen relatief weinig 85-plussers mee, merkt Nivel op. De cijfers betekenen dat de laatste tien jaar de eenzaamheid onder ouderen vrij stabiel is – wat ook prof. Theo van Tilburg (VU) bij zijn eenzaamheid-onderzoek ziet.

Naast contact met familie en vrienden kan contact met buurtgenoten van belang zijn voor de ervaren eenzaamheid van ouderen. Dat contact beperkt zich voornamelijk tot groeten of het maken van een praatje. Ouderen die wekelijks contact hebben met hun buurtgenoten voelen zich echter minder vaak sterk eenzaam dan ouderen die minder vaak of geen contact hebben met de mensen in hun buurt. Van de ouderen die minimaal wekelijks contact hebben met hun buurtgenoten voelt namelijk 8% zich sterk eenzaam, terwijl dit bij de mensen die minder vaak of geen contact hebben met buurtgenoten maar liefst 21% is.

Downloaden

Het rapport Participatiemonitor 2006-2018 kun je hier in pdf downloaden. Er staat nog veel meer in met betrekking tot sociale contacten, mobiliteit, participatie in de buurt en tevredenheid met het leven.

Opmerkingen?

Iets wat jou opvalt bij deze resultaten? Wil je iets delen naar aanleiding van dit artikel? We zijn benieuwd! Vertel het ons hieronder in de comments.