Alle 12 goed. Dit kun jij doen tegen eenzaamheid.

Als begeleider, verzorgende of verpleegkundige kun je misschien meer doen aan eenzaamheid bij cliënten en bewoners dan je denkt. Lees in één bericht de twaalf belangrijkste tips en adviezen van 2015.

Niet eenvoudig, toch proberen

Eenzaamheid is voor veel bewoners en cliënten in de ouderenzorg, gehandicaptensector en de ggz een groot probleem. Tegelijkertijd zijn er ook vaak specifieke oorzaken van hun eenzaamheid, zoals ziekte, beperkingen of het verlies van hun netwerk. Eenzaamheid zomaar ‘oplossen’ is daarom vaak moeilijk of onmogelijk. Toch zijn de afgelopen maanden veel manieren aan bod gekomen die je in je eigen praktijk kunt toepassen om te proberen eenzaamheid te voorkomen, verminderen of verlichten. Die voorbeelden lichten we er hieronder uit. Met een woord vooraf: elke cliënt of bewoner is uniek en vraagt om een eigen aanpak. Of andersom: niet alles werkt voor iedereen!

1. Heb aandacht voor eenzaamheid

Op ‘eenzaamheid’ ligt soms een taboe; het raakt ook je eigen gevoelens. Daarom is het soms lastig om het erover te hebben. Toch is dat wél belangrijk: want door eenzaamheid te signaleren, te luisteren en bespreekbaar te maken met cliënten en bewoners kun je samen gaan zoeken naar mogelijke oplossingen.

2. Stimuleer ontmoeting

Je kunt cliënten en bewoners stimuleren om andere mensen te ontmoeten. Door samen met andere cliënten dingen te ondernemen of zich aan te sluiten bij initiatieven in de ‘gewone samenleving’. Lees hier hoe ze dit bij GGZ Oost Brabant doen, hier hoe het Korsakovcentrum Slingedael dit doet en hier hoe BrabantZorg een ontmoetingsplek creëert.

3. Stimuleer aandacht voor welzijn

Voor veel cliënten en bewoners is de medische zorg niet het allerbelangrijkste. Ze willen vaak juist contact en een emotionele band met andere mensen. Ook jij kunt zo’n visie in en met je organisatie helpen ontstaan. Door hier met je collega’s en leidinggevenden over te spreken en samen aan te werken. Je zou bijvoorbeeld kunnen stimuleren om eenzaamheid standaard in het multidisciplinair overleg een plek te geven, zoals het Korsakovcentrum Slingedael doet.

4. Aanspreken op talenten, niet op eenzaamheid

Als je eenzaamheid bij cliënten of bewoners tegenkomt, dan werkt het bij sommige mensen goed om ze niet op die eenzaamheid aan te spreken. Maar ze juist te bevragen op hun talenten: waar zijn ze goed in, waar hebben ze zin in, hoe kunnen ze andere mensen helpen? Dat helpt mensen in actie én uit hun isolement, ook bij heel kwetsbare mensen.

5. Vier successen

Soms zetten bewoners en cliënten kleine stappen op weg naar meer contact met anderen in hun omgeving. Deze stappen kunnen heel klein lijken; toch is het belangrijk ze te zien en deze te vieren. Het geeft mensen het idee dat ze goed bezig zijn en stimuleert daarmee om door te gaan!

6. Laat cliënten en bewoners het zélf doen

De neiging kan zijn om contacten en afspraken ‘voor’ je cliënten en bewoners te regelen. Maar dat hoeft niet altijd goed te zijn. Soms is het juist verstandig om cliënten of bewoners zélf in actie te laten komen. Dit stimuleert hun zelfredzaamheid en daarmee hun vermogen om zelf contacten aan te gaan. Dit haalt je misschien uit je comfortzone, maar is bij sommige mensen wél goed om te doen.

7. Stel je voor dat jij hier woont…

Om te bedenken wat je zou kunnen doen voor bewoners en cliënten, kan het helpen om je in te denken: stel dat je hier zelf woont of zelf in deze situatie verkeert… wat zou je dan het liefste hebben om eenzaamheid draaglijker of minder te maken?

8. Niet alles lukt

Eenzaamheid bij cliënten en bewoners komt relatief vaak voor. Maar het is ook een ‘taai’ vraagstuk dat niet zomaar is opgelost. Als je probeert er iets tegen te doen, besef dan dat jouw idee ook kan (en mag!) mislukken. Want je kent de uitdrukking: ‘Je zult het niet weten, als je het niet probeert’.

9. Heb oog voor cultuurverschillen

Aandacht voor eenzaamheid bij migranten vraagt aandacht voor de cultuurverschillen. Als migranten éérst meer bewust zijn van de culturele verschillen tussen Nederland, dan lukt het daarna beter om hen te helpen. Er zijn verschillende trainingen die je hiervoor kunt volgen.

10. Vraag collega’s

Sommige manieren om aandacht aan eenzaamheid te geven zijn niet zozeer voor jou ontwikkeld. Denk aan het organiseren van themagroepenhet inzetten van buddies in zorg en het inzetten van vrijwillige bezoekers. Dat is misschien meer iets voor een activiteitentherapeut of je manager. Natuurlijk kun je wél je collega’s op het spoor zetten van deze instrumenten en hen aansporen dit op te pakken. En een beetje volhouden en aandringen natuurlijk 😉.

11. Werk samen met welzijn of sociaal werk

Je kunt via je leidinggevende stimuleren dat jouw zorgorganisatie meer samenwerkt met het sociaal werk. Op die manier is het bijvoorbeeld mogelijk om contact tussen cliënten en wijkbewoners te realiseren. Ook kun je op die manier bijvoorbeeld stimuleren dat er vrijwillige netwerkcoaches komen die bewoners helpen hun netwerk uit te breiden.

12. Maak gebruik van instrumenten

Er zijn veel instrumenten die je kunt inzetten en waar je cliënten, bewoners of collega’s op kunt wijzen. Maak er gebruik van; ze zijn er voor!

  • Voor ggz-clienten is de website Vriendstap beschikbaar. Onder het motto “samen ben je meer dan alleen” biedt Vriendstap.nl een “ontmoetingsplaats op internet voor mensen met psychische problemen”.
  • Voor mensen met een verstandelijke beperking is er de cursus ‘Die ken ik’. Die cursus maakt mensen sterker in hun eigen netwerk op een concrete en actieve manier. Via de Landelijke Federatie Belangenverenigingen kun je de cursus aanbieden.
  • Er is een nieuw gratis werkboek tegen eenzaamheid; dat kun je met collega’s en anderen gebruiken om eenzaamheid te voorkomen of verminderen. Het is een praktisch werkboek met opdrachten, instrumenten en tips.
  • Voor nieuwe bewoners van een verpleeghuis is er de cursus Van huis naar thuis. Deze introductiecursus voorkomt eenzaamheid en is winnaar van de Nationale Eenzaamheid Prijs 2014. Een aanrader dus.
  • Er is een cursus die ouderen helpt hun leven meer kleur te geven en eenzaamheid te voorkomen of te verminderen. Deze GLANS-cursus werkt in kleine stapjes met praktische oplossingen en haalbare doelen.
  • Voor mensen met een licht-verstandelijke beperking is er een parallelcursus, waarbij de woonbegeleiders en cliënten gelijktijdig op cursus gaan voor maximaal effect.

Jouw ideeën?

Nogmaals: eenzaamheid is niet 1-2-3 uit de wereld te helpen bij cliënten en bewoners in de ouderenzorg, de gehandicaptensector en de ggz. Toch hopen we je in dit bericht op weg te helpen. Om er meer aandacht, tijd en oog voor te hebben. Welke tips en suggesties heb jij voor andere werkers in de zorg? Laat die hieronder achter. Dan leren we van elkaar!