Ouderen met dementie minder eenzaam door robotzeehond?

Ouderen met dementie staan door de interactie met de robotzeehond Paro meer open voor communicatie, merkt woordvoerder Janice Sanders van het Nieuw-Zeelandse verpleeghuis Selwyn Heights. En dat helpt tegen eenzaamheid.  Paro is géén vervanger voor menselijk contact, maar stimuleert wel het contact met andere bewoners en met familie en zorgverleners.

Bij Selwyn Heights wordt onderzoek gedaan naar de effecten van Paro op dementerende bewoners.

Hightech knuffel met levensecht gedrag

Paro, een afkorting van ‘personal robot’, is in Japan ontwikkeld en vertoont levensecht gedrag. Zo reageert hij dankzij een batterij sensoren onder zijn witte vacht met zeehondgeluidjes, knipperende ogen en bewegingen van hoofd en zwemvliezen op geluid, aanraking, beweging en licht. Ook leert de hightech knuffel gedrag aan dat gebruikers voordoen.

Dit allemaal met als doel dementerende ouderen een veilig gevoel te geven en ze uit hun sociale isolement te halen. Bovendien, zegt Sanders: “Ze raken met anderen over Paro in gesprek en zijn daardoor minder eenzaam.”

Fantastisch om te zien hoe bewoners met elkaar praten over Paro

Bij Selwyn Heights gaan verzorgers na hoe licht tot matig dementerende ouderen op het zeehondrobotje reageren. Het tehuis gebruikt Paro bij wekelijkse groepsactiviteiten maar ook bij individuele sessies, bijvoorbeeld als een bewoner extra angstig of eenzaam is.

Verzorgster Kathleen Murray: “Het is fantastisch om te zien hoe bewoners met Paro knuffelen en met elkaar en ons over hem praten. En Paro reageert als een echt huisdier, zelfs op een naam die je geeft. Paro is dus goed gezelschap voor bewoners die eenzaam zijn. Met voor ons als bijkomende voordeel dat we Paro niet telkens hoeven te voeden en te wassen.”

Onderzoekers registreerden lagere bloeddruk

Medische psychologen van de Universiteit van Auckland begonnen in 2013 met het Paro-onderzoek in Selwyn Heights. Zij stelden vast dat bewoners van het tehuis die deelnamen aan sessies met Paro meer sociaal gedrag vertoonden richting verzorgers en anderen dan bewoners die niet meededen aan de sessies. De onderzoekers registreerden bij de deelnemers ook positieve fysiologische effecten, zoals een lagere bloeddruk.

Het resultaat van het onderzoek was dat Selwyn Heights als eerste verpleegtehuis in Nieuw-Zeeland in 2014 Paro zelf als zorgproduct ging aanbieden aan bewoners.

Buitenlandse ervaringen

Zoals je op Zorgtegeneenzaamheid.nl kunt lezen, zijn er in Nederland veel ervaringen met het voorkomen of verminderen van eenzaamheid in de zorg. Als aanvulling daarop hebben onderzoeker Susan Hommerson en professor Theo van Tilburg van de Vrije Universiteit Amsterdam ook succesvolle buitenlandse ervaringen in kaart gebracht. Het project met deze robotzeehond is één van deze ervaringen en vind je, samen met nog twaalf inspirerende voorbeelden, terug in dit onderzoeksrapport.

Paro levert verzorgers meer tijd op voor bewoners

Sanders benadrukt dat bewoners zich bewust zijn van dat Paro geen echt dier is. Toch staan ze door interactie met de robotzeehond meer open voor communicatie: “Bewoners hebben vaak weinig gemeen met elkaar, maar met Paro erbij hebben ze direct wat om samen over te praten. Paro herinnert ze ook aan vroegere huisdieren”, vertelt verzorgster Murray . “En als een bewoner een kwartier of zo in beslag wordt genomen door Paro, heb je als verzorger weer wat meer tijd voor andere bewoners”, vult een collega aan.

Met een snelle inzet van de robotzeehond kan ook worden voorkomen dat een bewoner die extra angstig is verder afglijdt in eenzaamheid. Dit laatste effect van de robotzeehond wil de stichting de komende tijd verder in kaart brengen.

Onze ervaring leert dat er in ouderenzorg plaats is voor robots

In 2015 deed een ander team van de Universiteit van Auckland zes maanden onderzoek naar het effect van Paro op mensen met vergevorderde dementie. De onderzoekers benadrukken dat bewoners niet allemaal gelijk reageren op de robotzeehond (“Not everyone is responsive to Paro”). Ook wijzen ze erop dat Paro een technologie is en geen vervanger van menselijk contact: “Het is een ander soort hulp die ons in staat stelt voor onze bewoners te zorgen.”

De onderzoekers achten het onwaarschijnlijk dat robots menselijke interactie of kameraadschap van een dier ooit helemaal zullen vervangen: “Maar onze ervaring leert dat in de ouderenzorg er wel plaats is voor deze ondersteunende technologie.”

Meer informatie

Hilda Johnson-Bogaerts, general manager van The Selwyn Institute for Aging and Spirituality, Auckland, New Zealand, e-mail: hildaj@selwyncare.org.nz

In Nederland

In onderstaande video zie je een fragment over de inzet van Paro bij Osira Zorginstellingen.

Jouw ervaringen?

Wat vind jij van de inzet van robots om eenzaamheid bij bewoners en cliënten tegen te gaan? Of heb je er zelf ervaring mee? Deel je ervaringen en ideeën hieronder!