Eenzaamheid tegengaan met de kunst van het vertellen

In woonzorgcentrum Groenhuysen worden sinds vorig jaar workshops gegeven door kunstenaars. En dat is echt iets anders dan de gebruikelijke activiteiten, zegt activiteitenbegeleider Freya Flach. “Mensen komen niet alleen in aanraking met elkaar, maar ook met elkaars verhalen.”

Tijd van je leven

Vorig jaar deed het woonzorgcentrum in Roosendaal als eerste mee aan de pilot ‘Tijd van je leven’, een project dat eenzaamheid onder ouderen moet tegengaan. Het middel: kunst. Het project bestaat uit een informatiebijeenkomst, een ontmoetingsdag, zes tot acht wekelijkse workshops, en een eindpresentatie. “Toen ik van dit nieuwe project hoorde, klonk het nogal vaag”, vertelt Freya. “Iets met kunstenaars. Maar wij staan altijd open voor nieuwe ideeën. Later bleek dat die vaagheid juist bij dit project hoort. Wat de kunstenaar en de deelnemers gaan doen, valt niet van tevoren te zeggen. Dat ontstaat in de weken dat ze samen bezig zijn.”

Over Tijd van je leven

  • Tijd van je leven is ontwikkeld om de kwaliteit van het leven van ouderen te verbeteren door creatieve tijdsbesteding. Hierdoor ontstaat meer onderling contact waardoor de mogelijke eenzaamheid onder ouderen wordt tegengegaan.
  • In het project werken de GGD, culturele instellingen, kunstenaars en zorg- en wijkinstellingen samen. Het project wordt uitgerold in de wijken en verzorgingshuizen aangesloten bij de deelnemende gemeenten.
  • Het project loopt nu bijna een jaar. Naar effecten, onder andere op het gebied van eenzaamheid, wordt door GGD West-Brabant onderzoek gedaan. Dit onderzoek loopt nog.

Verhalen vertellen

Op de ontmoetingsdag gaan deelnemers en de begeleidende kunstenaars met elkaar in gesprek. Het project bouwt voort op de verhalen die de ouderen daar vertellen. Er wordt gewerkt met verschillende kunstvormen als muziek, textiel en theater. Het project heeft dus op iedere locatie een heel eigen uitkomst, legt Freya uit, en ook de eindpresentatie kan van alles zijn. “Wij hadden vorig jaar drie kunstenaars in huis. Zij verwerkten de levensverhalen van de deelnemers in een voorstelling die is opgevoerd in De Kring, de stadsschouwburg van Roosendaal.”

Bijzonder

Een heel bijzondere voorstelling, benadrukt Freya. “Vol van symboliek. De mensen vonden het vooral verschrikkelijk dat ze niet meer meedoen, dat ze aan de rand van de samenleving staan. Dat maakt dat ze zich eenzaam gaan voelen. Daarom hadden ze hun stoelen aan de rand van het podium gezet. Af en toe stapte een deelnemer naar voren om zijn stukje op te voeren. En stond dan weer even in het midden.”

Kunst maakt ‘t verschil

Het grote verschil dat het gebruik van kunstvormen maakt, denkt Freya, zit hem erin dat de deelnemers niet alleen in aanraking komen met elkaar, maar ook met elkaars verhalen. “Ze zijn tijdens het project heel intensief met elkaar bezig, komen op een andere manier met elkaar in contact. Dat suddert nog lang door.” Nog een verschil: de groep bestond uit een diverse mix van centrumbewoners, zelfstandige bewoners uit het nabijgelegen gebouw ‘de toren’, en een paar mensen uit de wijk, waarmee via de thuiszorg-tak contact was. “Bewoners van de toren niet altijd mee doen aan onze activiteiten. De kunstenaars zijn een reden om dat wel te doen. En je zag nu dat mensen uit de toren de deelnemers uit het woonzorggedeelte kwamen ophalen bijvoorbeeld, dat is mooi.”

Combinatie

Ook zijn de kunstenaars meer gericht op het ‘eindproduct’, het maakproces, dan de zorgprofessionals. “Wij kijken meer naar het met elkaar bezig zijn, wat eruit komt maakt ons niet uit. Zij brengen vanuit hun eigen professie weer hele andere kennis mee. Juist die combinatie maakt het sterk.” Tot slot is er ook een meer prozaïsche reden waardoor Tijd van je leven resultaten boekt, zegt Freya. “Het project wordt gesubsidieerd. We hebben in De kring opgetreden, zoiets lukt je niet met een activiteitenbudget.”

Vervolg met eigen workshops

Ondertussen gebeurde er iets moois. “Zo’n project duurt een aantal weken, en daarna stopt het weer. Die weken heb je veel aandacht en dan is het weer over. Dat is natuurlijk niet de bedoeling.” De deelnemers van de eerste groep wilden graag doorgaan, maar wisten niet goed hoe. Eén van hen besloot zelf een workshop te geven; kleien. “Nu hebben we dus, naast het project, een groep die een workshop volgt bij één van de deelnemers van vorig jaar!” Freya is wildenthousiast. “Iemand anders wil al bloempotten beschilderen en zaadjes planten. Ik moet op mijn handen gaan zitten, dat ik dat niet te veel ga sturen. Ze moeten het zelf doen natuurlijk!”

Twijfels

Sommige collega’s twijfelen, weet Freya. “Ze denken: ik kan toch zelf ook gaan fotograferen. Maar ze zijn geen fotograaf. We hebben hier iedere dag activiteiten, die worden begeleid door vrijwilligers of wijzelf. Maar werken met iemand die fotografeert voor zijn beroep, dat is toch echt wat anders.”

Meer informatie

Nieuwsgierig geworden? Kijk op de website www.tijdvanjeleven.com. Bij interesse in het project kun je contact opnemen met projectmanager Annemiek van den Elshout van de GGD West-Brabant. E-mail: a.elshout@ggdwestbrabant.nl

Jouw gedachten en tips?

Wat vind jij van deze manier van kunst en cultuurparticipatie inzetten in zorginstellingen? Ken je vergelijkbare, interessante projecten? We verheugen ons over reacties!