Vrijwillige bezoekers in zorgcentra verminderen eenzaamheid

Een vrijwillige bezoeker die als lid van het zorgteam contacten legt met eenzame bewoners. Op die manier kan eenzaamheid bij bewoners in zorgcentra goed worden tegengegaan. Tania O’Keefe heeft als zorgmanager in Essex, Groot Brittanië, ervaren hoe deze aanpak werkt. Lees hier haar ervaring. Hoe zou dit in jouw zorgcentrum uitpakken?

Buitenlandse ervaringen
Zoals je op Zorgtegeneenzaamheid.nl kunt lezen, zijn er in Nederland veel ervaringen met het voorkomen of verminderen van eenzaamheid in de zorg. Als aanvulling daarop hebben onderzoeker Susan Hommerson en  professor Theo van Tilburg van de Vrije Universiteit Amsterdam ook succesvolle buitenlandse ervaringen in kaart gebracht. Het Community Visitor-project is één van deze ervaringen en vind je, samen met nog twaalf inspirerende voorbeelden, terug in zijn onderzoeksrapport.

Vertrouwen en contacten

Ten tijd van dit project werkt Tania in een verzorgingshuis waar 40 ouderen wonen; ze is een verpleegkundige en manager van het huis. Vanaf 2012 komt ze in aanraking met het project ‘Community Visitors’, of ‘vrijwillige bezoekers’. Via dit project komt ze in contact met een gepensioneerde verpleegkundige die deelneemt aan het ‘Community Visitor’s Programme’. Deze dame komt vervolgens met grote regelmaat, meestal een keer per week, op bezoek. In het begin staat uitgebreide kennismaking met de staf van het zorgcentrum op het programma, zodat vertrouwen en een goede relatie ontstaan. De bewoners krijgen informatie over haar rol en een foto van de vrijwillige bezoeker hangt in de hal, zodat bewoners haar herkennen. Daarna maakt de vrijwillige bezoeker kennis met alle bewoners en legt ze intensiever contact met ouderen die volgens de zorgmedewerkers eenzaam zijn of weinig sociale contacten hebben. Van de 40 bewoners ziet de vrijwillige bezoeker zo’n zeven personen regelmatig.

Weer een vriend hebben

Het belangrijkste deel van de rol van de vrijwillige bezoeker bestaat uit het aandacht geven aan of ‘bevrienden’ met de eenzame bewoners. Juist omdat de vrijwillige bezoeker géén zorg verleent en ook nooit zal doen, kan de relatie met de bewoners op gelijk niveau starten. Ook bij ernstige eenzaamheid blijft de vrijwilliger op bezoek komen. Ze spreekt over iemands verleden, over wie iemand is en zorgt ervoor dat iemand het gevoel heeft ‘weer een vriend te hebben’. Ook stimuleert ze mensen om zichzelf te uiten en aandacht voor hun wensen te vragen. Na verloop van tijd zwaaien bewoners haar toe bij aankomst bij het huis en blijkt de inzet zeer waardevol te zijn.

Het verschil tussen ‘zijn’ en ‘leven’

Volgens Tania werkt het vrijwillige bezoek ook in verpleeghuizen. Bijvoorbeeld bij mensen met dementie. Dit kan een heel ‘eenzame ziekte’ zijn; mensen hebben meer tijd nodig om zichzelf uit te drukken. Ook zorgprofessionals hebben aandacht voor zo iemand, maar een vrijwillige bezoeker heeft tóch meer tijd. De vrijwillige bezoeker zorgt ervoor dat iemand niet alleen maar ‘bestaat’, maar dat iemand ‘leeft’.

Tips en trucs

Tania werkt nu niet meer op de plek waar dit programma loopt. Toch heeft ze verschillende adviezen vanuit haar ervaring. Allereerst is het belangrijk om aan vertrouwen te werken met de staf. Een vrijwillige bezoeker is géén inspecteur, maar is er om te helpen: hulp voor zorgprofessionals, hulp voor familie en hulp voor bewoners. Voor de continuïteit zou het bovendien goed zijn om twee of drie vrijwillige bezoekers per huis te hebben. Dan is er vaker iemand aanwezig. Ook geeft Tania aan dat het soms ongemakkelijk voelde dat de vrijwillige bezoeker niet betaald werd; tegelijkertijd was de vrijwillige inzet en de deelname aan het Community Visitor’s Programme nu juist de reden dat dit zo goed werkte. Tot slot is het belangrijk om oude gewoontes los te willen laten: voor veel bewoners is de medische zorg niet het allerbelangrijkste, maar juist het contact en een emotionele band met andere mensen. Om met vrijwillige bezoekers te kunnen werken, is het belangrijk om als organisatie zo’n nieuwe visie uit te dragen.

Meer informatie

Een formele evaluatie van het project kun je vinden in het rapport van Essex University. En wil je de ervaringen van een vrijwillige bezoeker lezen? Kijk dan eens hier naar het verhaal van Lisa. Tot slot kun je ook contact opnemen met Debbie Tanner van My Home Life Essex Community via debbie@mhlec.org of +448450171095.

Jouw ervaringen?

Heb jij ervaringen met de inzet van vrijwilligers om eenzaamheid bij bewoners en cliënten tegen te gaan? Wat zijn jouw adviezen en wat heb jij geleerd? Deel je ideeën hieronder!